Kleine verhalen uit een grote wereld

Bloemfontein op een heldere dag, van op Naval Hill Het is nog geen vier uur in de middag, maar het is al aan het schemeren. De lichten van mijn kleine, rode huurautootje priemen door de duisternis die gauw valt. De ruitenwissers proberen tevergeefs het volume water dat valt tijdig weg te vegen. Ik rijd op Nelson Mandela Avenue, richting het stadscentrum van Bloemfontein. Ik weet dat er heel wat gaten in het wegdek zijn, maar kan ze door deze stortvloed niet zien. De weg lijkt een rivier. De witte wegmarkeringen die de vier rijvakken zouden moeten aangeven, zijn ook bij droog weer en helder licht niet meer zichtbaar. Ze zijn al jaren geleden vervaagd. Bloemfontein is de gerechtelijke hoofdstad van Zuid-Afrika, maar het lijkt een achtergebleven, vervallen plek. Ik was hier een paar maanden geleden nog en ook nu weer zie ik dat het verval zich verder heeft doorgezet. In de binnenstad zijn er straten waar er zoveel putten zijn, dat je beter met een SUV rijdt. De voetpaden zijn verzakt en...

( Engish version ) Een paar maanden geleden werd ik in het weekend vroeg gewekt door het geluid van een tractor of graafmachine. Dat typische grommen van een zware motor, dieper en luider wanneer de machine zwaar werk verricht. Iets lichter, op adem komend, wanneer de machine zich verplaatst en klaarmaakt voor een nieuwe aanval op de zware taak. Telkens opnieuw. Na mijn verblijf in Vietnam weet ik erg goed wat dat betekent: een nieuwe bouwwerf naast de deur, of liever tegenover de deur. Niet meteen geruststellend. Herinneringen aan het ritmische draaien van betonmolens, het gepiep van achteruitrijdende vrachtwagens met beton (bê ton, in het Vietnamees), het gezwoeg van graafmachines, het gedril van boren, het geschreeuw van arbeiders, het laagje cementstof op alle planten in de tuin, en de geur van beton kwamen bij me op. Maar goed, zo hard liep het hier niet van stapel. Behalve die graafmachine kwamen er geen andere machines aan te pas. Het ging niet om het bouwen van een nieuwe w...

English version Als je in een auto onderweg bent in Rwanda, en iemand in de auto zegt “Sophia”, zal de chauffeur meteen op de rem gaan staan. Sophia is de naam die ze hier gebruiken voor de honderden snelheidscamera’s op de wegen, overal in het land. De oorspronkelijke Sophia is een mensachtige robot die in HongKong werd gebouwd. Het is een van de eerste robots die door artificiële intelligentie een bijna “menselijke” indruk maken. Je kan met haar praten, ze reageert correct, gebruikt handgebaren en gezichtsuitdrukkingen. Sophia bezocht Rwanda in 2019 tijdens een congres rond de transformatie van Afrika. Ze maakte een blijvende indruk in een land dat zich graag het Singapore van Afrika noemt. In de luchthaven staat een robot -ook met de naam Sophia- die er iets minder vrouwelijk, of zelfs menselijk uitziet. Die kan rond bewegen en de temperatuur van mensen in de vertrekhal meten, naar het schijnt. Ja, naar het schijnt, want ik zag de Sophia-robot nog niet in actie. Hij staat altijd n...

  ( English version ) Dat Boris Johnson feestjes bouwde terwijl de rest van de bevolking zich braaf aan de corona-maatregelen hield, is intussen een feit. Maar we herinneren ons wel allemaal een filmpje waarin Johnson demonstreerde hoe je je handen goed moest wassen. Terwijl hij er een vrolijk liedje bij zong, zagen we hoe dat handen wassen moest. Dat is natuurlijk fijn als er stromend water is. Maar wat doe je als er geen of nauwelijks sanitaire voorzieningen zijn? Daar weten ze in Afrika wel raad op. Elk probleem krijgt hier een lokale oplossing op maat. Zoals een draagbare handwasser. Je ziet ze hier in verschillende uitvoeringen. De een al wat geavanceerder dan de andere. Maar grofweg hebben ze allemaal minimaal een watervat, een opvang- of spoelbak en een soort metalen structuur waar de eerste twee op rusten. Het watervat kan een emmer zijn of een plastic benzineblik. Daar wordt onderin een kraantje op gemonteerd. De metalen structuur heeft een houder, wat lager, waar een ...

( English version ) Ik stap het hek van de school voor lerarenopleiding De La Salle in Byumba uit. We zijn er bezig met een training rond spelend leren in de kleuterklas. Vandaag en morgen gaat het over ontluikende wiskunde voor kleuters en hoe je dat op een spelende manier kan aanpakken of vooral, hoe je het spel van kinderen kan gebruiken om hen te helpen wiskundige concepten te ontwikkelen. Het is een drukke dag geweest, maar we hebben vooral ook veel plezier gehad. Zoals toen ik de lerarenopleiders gewapend met hun gsm op geometrische figuren- en patronenjacht stuurde. Byumba ligt op een heuvel in het bergachtige district Gicumbi. In het centrum van die heuvel staat de katholieke kerk. Een gigantisch gebouw dat lijkt gebouwd te zijn ter illustratie van wat we vandaag tijdens de training deden. De glasramen bestaan uit geometrische vormen in de hoofdkleuren. Maar wat me nu vooral aantrekt, is de muziek die naar buitenvloeit door de geopende zijdeur. Koorgezang. Ik glip naar binnen...

Ik woon nu in Rwanda, maar voorheen in Vietnam. Uiteraard zijn Rwanda en Vietnam totaal verschillend. Maar wat misschien het meeste opvalt, zijn de zakjes. Of liever de afwezigheid van zakjes. In veel landen zijn in de voorbije jaren allerlei maatregelen genomen om de eenmalig bruikbare tasjes te verbieden, om enkel meer duurzame tassen te promoten. Ik herinner me hoe in Zuid-Afrika de zakjes aan de kassa steviger en betalend werden om de hoeveelheid plastiek in het zwerfvuil te verminderen. Maar ook nu nog zie je overal de “flowers of Africa”: zakjes die in het prikkeldraad van afsluitingen hangen te wapperen in de wind. Ook in België probeert men om de hoeveelheid plastiek te verminderen. De afdelingen groenten en fruit van supermarkten schakelden over van de dunne zakjes naar herbruikbare, stoffen of papieren zakjes. Maar toch, bij een bezoek aan België valt me op hoeveel plastiek er nog steeds in omloop is, hoeveel groenten en fruit in plastiek voorverpakt zitten. Dat was minde...

Ik ging vroeg naar huis vandaag. De hemel zag er zo dreigend uit en zwanger van regen. Maar wanneer ik aankom op “mijn heuvel” lijkt er geen vuiltje aan de lucht. De zon schijnt en ik overweeg toch nog te gaan joggen. Ik sta op mijn terras en kijk naar de overkant van de vallei. Ik kan de volgende heuvel niet meer zien, die zit in een deken van wolken. Best thuisblijven dus. Ik heb dat besluit nog nauwelijks genomen of ik hoor de regen komen. Door het geweld waarmee die op de golfplaten daken valt, hoor je de regen hier een tijdje voor het op jouw plek regent. De wind trekt aan en de takken van de frangipaneboom zwiepen heen en weer. Druppels vallen op het plaveisel. Ik ruik die typische geur van regen op een warmgebakken ondergrond. En dan breekt het onweer pas goed los. Het wordt donker. Bliksem donder volgen elkaar op de voet. De regen komt met bakken uit de lucht. De elektriciteit valt uit. Het tumult van de storm gaat zo luid dat ik nog nauwelijks mijn eigen gedachten hoor. En dan...