Kleine verhalen uit een grote wereld

For English, click here . Het is eigenlijk veel te laat als ik de deur uitstap. Alweer een drukke dag achter de rug. Op de parking staat alleen mijn fiets nog. De nachtwaker doet de poort voor me open en ik zwoeg de steile helling op. Het is donker, maar nog niet helemaal. De wolken steken donker af tegen de rest van de hemel. Als ik bij de grote weg kom, hoor ik het geluid. Een luid gekwetter, gekwaak. Het is moeilijk te beschrijven, maar ik weet wat er aan de hand is. Tijd om van mijn fiets te stappen en in alle veiligheid omhoog te kijken. De lucht is bezaaid met donkere, vliegende dieren. Het lijken vogels, maar dat zijn het niet. Vleermuizen. Er is een grote kolonie Afrikaanse fruitvleermuizen die in de bomen wat verderop huizen. Als je er voorbij stap kan je ze ruiken. Er moet onder die bomen een hoop mest liggen. Overdag hangen ze rustig een dutje te doen. Wel, rustig is ook niet het goede woord. Er zit eigenlijk continu beweging in die grote hangende dierenhoop. Er is er alti...

  For the English version, click here . Het is hier droog, heel erg droog. Sinds mei regende het niet meer. Dat is normaal. Als alles goed gaat, begint het regenseizoen terug in september. Het gras rond mijn huis is dor. De planten in de tuin zijn bedekt met een laagje zand. Ik woon aan een onverharde weg. Blijkbaar bestaat er hier in Kigali een systeem dat als bewoners van een straat – en dan gaat het niet over belangrijke verkeersaders natuurlijk- bereid zijn zelf een substantieel bedrag te investeren, de gemeente de kost aanvult en de straat asfalteert. Maar dat is hier vooralsnog niet gebeurd. Een aardeweg, dat genereert stof, vooral in het droge seizoen. Nu is een onverharde weg te verkiezen boven een slechte asfaltweg, als die tenminste af en toe wordt onderhouden. Een zware tractor met een soort wegschraper herstelt dan het wegdek. Door met de nivelleermachine over de weg heen en weer te bewegen, worden wasbordribbels, kuilen en andere onregelmatigheden verwijderd. Maa...

Find the English version here Ik wil al een hele tijd mijn eigen papaja’s kweken. Ik ondernam verschillende pogingen. Eerst plantte ik een aantal zaden uit een vrucht die ik net opat. Geen succes. Al keek ik de plantjes letterlijk uit de grond, de zaden bleven verborgen in de teelaarde. Wat later zag ik op mijn composthoop plantjes ontkiemen. Ik schepte ze voorzichtig uit de hoop en plantte ze netjes in een pot. Dat vonden ze niet leuk. Ze stierven een na een. Ook geen succes dus. Het plan ging even de ijskast in.  Tot ik een aantal maanden gelden besloot mijn composthoop te gebruiken om de aarde in mijn moestuin wat te verrijken. Een week later was elke centimeter vrije ruimte ingenomen door mij onbekende kleine ontkiemende plantjes. Het inzicht kwam toen die eerste babyblaadjes plaats maakten voor de meer herkenbare bladeren. Papaja’s, overal papaja’s. Ze kwamen als was er gras gezaaid. Wieden dus en hier en daar eentje laten staan om groot en sterk te worden. Ik verp...

Find the English version here . Iedereen die ooit in de sub-tropen of tropen heeft gewoond kent ze: termieten. Kleine, ijverige beestjes met een bkinkende kop en bleek lijfje. Ze worden vaak verward met mieren, maar daar zijn ze zelfs niet aan verwant. Ze maken prachtige kastelen van zand en aarde, waar de kolonie -in een vernuftig gecreeerd microklimaat in een ingewikkelde samenleving werkt en leeft. Maar ze zijn niet alleen in die prachtige termietenheuvels te vinden. Ik heb een klein moestuintje. Daar teel ik tomaten, die aan stokken opgebonden worden. Die stokken worden steeds korter. Want ze worden aan de onderzijde, het stuk dat de aarde in gaat, opgevreten door hongerige termieten. In bloembakken heb ik ook aardbeien, of ten minste, ik probeer er aardbeien te laten groeien. Maar er zijn veel kapers op de kust. Slakken houden van de onrijpe vruchten. Nadat zij hun slag hebben geslagen maken fruitvliegjes hun werk af. Als er dan toch een vruchtje aan hen ontsnapt en rood tus...

(visual graphic from https://www.kwibuka.rw)   Find the English version here . Goede Vrijdag is voor christenen wereldwijd een dag van stilte, de dag waarop de dood van Christus wordt herdacht. Goede vrijdag viel dit jaar op 7 april. Hier in Rwanda is 7 april een dag die in het collectieve geheugen gegrift staat. Het is de dag waarop de genocide tegen de Tutsi begon, 29 jaar geleden intussen. In 1994 vond hier een meedogenloze slachting plaats. De directe aanleiding was het neerschieten van het vliegtuig waarin de toenmalige president van vredesbesprekingen terugkwam. De brokstukken van het vliegtuig kwamen in de tuin van de presidentiele villa terecht. De oorzaak was echter veel complexer en had zijn wortels in jarenlange misstanden, aanvallen, discriminatie, ballingschap, slecht bestuur zowel voor als na de koloniale periode. Op 8 april werden er 10 Belgische para’s vermoord. Belgie besloot zijn troepen uit de vredesmacht -die hier al was- terug te trekken, waardoor de U...

  (Click here for the English version) Een fenomeen dat ik hier voor het eerst ervaarde, is het feit dat je hier de regen hoort komen. Ja, dat las je juist. Je hoort of er regen in aantocht is. In deze regio valt regen vaak in zware stortregens. Tropische buien met een kracht die je in Belgie maar zelden ziet. In Rwanda, dat land van 1000 heuvels, kunnen die buien erg lokaal vallen. De ene heuvel is tot een modderige brij herschapen en op de heuvel ernaast blaast het stof je nog enthousiast in de neus. Maar meestal beweegt die storm zich geleidelijk aan over de stad. Waar ik woon, kijk ik recht op Kyovu, een andere heuvel. Daar bevindt zich het zakelijke hart van de stad en dus ook de meeste hoge gebouwen. Als de storm daar eerst actief is, verdwijnt dat stuk heuvel gewoon uit het zicht. De zware regens vormen een gordijn waar geen doorkijken meer aan is. Maar ook als ik niet op mijn terras sta te kijken naar de komst van dat regengordijn, hoor ik dat de regen in aantocht is...

(For the English version: click here ) Alles is nat en modderig na een week vol zware regenbuien. Meer dan 160mm op een paar dagen tijd. Iedereen vermoedt dat dit de start van het regenseizoen is. Zeker is dat niet. Ook hier zijn de seizoenen (normaalgezien twee natte en twee droge seizoenen per jaar) niet meer zo duidelijk afgebakend. Ze komen later of vroeger, ze duren langer of korter, zijn droger of natter. Dat zorgt voor bezorgdheid in een land waar heel veel mensen van landbouw afhankelijk zijn. Maar vandaag komt een voorzichtig zonnetje door de wolken piepen. Tijd om wat in de tuin te werken. Het gras dat er vorige week nog verdroogd uitzag, is nu alweer groen. Onvoorstelbaar hoe snel dat keert. In de groentetuin zie ik dat het onkruid sneller groeit dan de tomaten en bonen. Daar moet wat orde in gebracht worden. Tussen de munt staat zoveel klaver dat mijn volgende mojito wellicht een andere smaakje zal hebben. Die munt heeft wat ademruimte nodig. Wat later zit ik op mijn hurk...